ม้าไม้สีส้มแห่งความดี

หลังจากดู the odyssey มารู้สึกว่า Zeus's Law มันเหมือนการบังคับทำความดีในเรื่อง a clockwork orange เลยอยากเขียนอันนี้ขึ้นมา

สำหรับคนที่ไม่เคยดู a clockwork orange มันคือหนังที่ตัวพระเอกเป็นคนเหี้ยมากๆ แล้วมันโดนจับทดลองบังคับให้พระเอกเป็นคนดีโดยถ้าพระเอกมันคิดเรื่องเหี้ยๆขึ้นมามันจะคลื่นไส้และเจ็บปวดทุกครั้งที่คิด ทำให้มันทำความเลวไม่ได้

มันคือการตัด free will ของการทำสิ่งไม่ดีออกไป มันคือทางออกที่ดีจริงๆไหม ไม่น่าใช่ เพราะนี่คือการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ อย่างในหนังก็มีตัวละครที่บอกไว้ว่า

"เมื่อมนุษย์หมดความสามารถในการเลือกที่จะทำชั่ว เขายังถือเป็นมนุษย์อยู่ไหม? และความดีที่เกิดจากการไร้ทางเลือก มันนับเป็นความดีจริงๆ หรือ?"

เชื่อมโยงกลับมาที่ the odyssey กฏของซุสคือในกรีกโบราณ คนต้อนรับคนแปลกหน้าไม่ใช่เพราะรักเพื่อนมนุษย์เสมอไป แต่เพราะกลัวซุสเอาฟ้าผ่าหัวหรือกลัวว่าคนแปลกหน้านั้นจะเป็นเทพปลอมตัวมาลงโทษ

ทำให้หลายคนปฏิบัติตามกฏปฏิบัติหรือกฏของศาสนาต่างๆ เพราะกลัวตกนรก หรือโดนทำโทษ มันคือความดีจริงๆไหม หรือมันคือความดีเพราะกลัวผลลัพธ์หรือต้องการรางวัล แต่กฏของซุสก็มีประโยชน์ในด้านการสร้างโครงสร้างความปลอดภัยของสังคมโดยใช้ความกลัวในธรรมชาติ

แล้วสรุปความดีที่แท้จริงคือการที่เราต้องการจะทำความดีด้วยจิตใจจริงๆ ไม่ใช่โดนบังคับทำ หรือเราสามารถทำชั่วได้แต่เลือกที่จะไม่ทำใช่ไหม

นิยามของความดีที่แท้จริง

• มนุษย์จะมีคุณธรรมได้ ก็ต่อเมื่อเขามีพลังหรือมีโอกาสที่จะทำเลว แต่เขาเลือกที่จะไม่ทำด้วยตรรกะหรือจิตสำนึกของตัวเอง

• ในทางปรัชญาของ Immanuel Kant เขาบอกไว้ว่า การทำดีเพราะอยากได้รางวัล หรือทำดีเพราะกลัวการลงโทษ เรียกว่า Hypothetical Imperative ซึ่งนับเป็นเพียงพฤติกรรมที่เหมาะสมแต่ยังไม่ใช่ ความดีทางจริยธรรม

ยกตัวอย่างตัวละคร Arthur Morgan จาก Red Dead Redemption 2 น่าจะเป็นตัวละครที่ทุกคนรู้จัก สำหรับคนที่ไม่รู้จักผมจะเล่าคร่าวๆคือ เขาเป็นจอมโจรคาวบอยในปี 1899 เขาฆ่าคนและปล้นไปเรื่อย จนกระทั่งเขาเป็นวัณโรคจากการติดเชื้อจากคนที่เขาไปกระทืบมา ทำให้เขาเหลือเวลาไม่มาก แปลว่าการติดคุกหรือการโดนแขวนคอมันก็ไม่น่ากลัวแล้ว เพราะเรามีวันตายชัดเจน ถ้าเป็นอาเธอร์คนเดิมคงไปปล้นหรือไปฆ่าคนสุดเหวี่ยงแล้ว

แต่เขากลับมาช่วยคนอื่น ช่วยชาวบ้าน ช่วยครอบครัวที่พึ่งไปฆ่ามา หรือบริจาคตังให้โบสถ์ ไม่ใช่เพราะกลัวตกนรก หรือถูกบังคับ แต่เขาตระหนักได้ว่าชีวิตที่ผ่านมามันผิดมหันต์ เขาเลยอยากช่วยคนอื่นมากๆ เป็นสิ่งสุดท้ายที่คนคนนึงจะสามารถทำได้ในช่วงสุดท้ายของตัวเอง

คำถามคือเขาเป็นคนดีไหม?

ถ้าวัดจากที่เราอ่านกันมา เขาคือคนดีที่เกิดจาก free will ที่ไม่มีใครบังคับเขาให้ทำ และไม่ได้คาดหวังผลลัพธ์หรืออะไร แต่เขาก็ไม่ใช้คนบริสุทธิ์เพราะเขาฆ่าคนมามาก ทำให้มันกลายเป็นบาปที่เขาต้องแบกรับไว้เพื่อให้รู้ว่าอะไรคือสิ่งที่ถูกต้องในอนาคต

ท้ายที่สุด Zeus’s Law หรือกฎหมาย อาจจำเป็นสำหรับการควบคุมพฤติกรรมขั้นต่ำของสังคม แต่สิ่งที่จะยืนยันความเป็นมนุษย์ของเราได้อย่างแท้จริง ไม่ใช่การทำตามคำสั่งเพราะความกลัว หากแต่คือการที่เรามองเห็นทางเลือกที่จะทำชั่วแล้วเลือกที่จะไม่ทำด้วยตัวของเราเอง